Po urazie łatwo pomylić skręcenie ze zwichnięciem. Oba mogą powodować silny ból, obrzęk i trudność z poruszaniem kończyną. Różnica dotyczy jednak tego, co wydarzyło się w stawie i może zmieniać kierunek leczenia.
Skręcenie i zwichnięcie to różne urazy
Skręcenie oznacza uszkodzenie struktur stabilizujących staw, najczęściej więzadeł, wskutek nadmiernego ruchu. W zwichnięciu powierzchnie stawowe tracą prawidłowy kontakt. Podwichnięcie jest częściową utratą tego kontaktu. Zwichnięcie może jednocześnie uszkadzać więzadła, torebkę, obrąbek, nerwy lub kości. [1, 2]
Sam wygląd kończyny nie zawsze pozwala pewnie rozpoznać uraz. Staw mógł samoistnie wrócić na miejsce, a obrzęk może ukrywać deformację. Skręcenie może być ciężkie, natomiast zwichnięcie nie zawsze pozostawia duże zniekształcenie po zdarzeniu.
Jak objawiają się te problemy?
Skręceniu często towarzyszą ból przy obciążaniu, obrzęk i krwiak. Przy zwichnięciu częściej występują wyraźna deformacja i duże ograniczenie ruchu. Drętwienie, zimna lub blada kończyna sugerują możliwość uszkodzenia nerwów albo zaburzenia ukrwienia i wymagają pilnej pomocy.
Nie sprawdzaj wielokrotnie „czy da się poruszyć” i nie próbuj samodzielnego nastawiania. Przy podejrzeniu zwichnięcia zabezpiecz kończynę w możliwie wygodnej pozycji i zgłoś się po pomoc medyczną.
Jak wygląda leczenie?
Zwichnięcie wymaga pilnej oceny, zwykle obrazowania i nastawienia przez personel medyczny. Następnie dobiera się ochronę stawu oraz dalsze leczenie. Niekiedy potrzebna jest operacja, szczególnie przy towarzyszących uszkodzeniach lub nawrotach. [2]
Przy skręceniu postępowanie zależy od stawu i stopnia urazu. Może obejmować wsparcie ortezą, czasowe ograniczenie obciążenia i stopniowe uruchamianie. Trzeba wcześniej ocenić, czy nie doszło do złamania. [1]
Dlaczego rehabilitacja jest potrzebna?
Zmniejszenie bólu nie oznacza automatycznie odbudowy siły i kontroli. Fizjoterapia pomaga odzyskać ruch, stabilność i zdolność wykonywania codziennych zadań. Po zwichnięciu barku szczególnie ważna jest współpraca mięśni stabilizujących staw. Po skręceniu kostki duże znaczenie mają równowaga i przygotowanie do zmian kierunku. [3, 1]
Program różni się zależnie od uszkodzenia. Dlatego instrukcja znaleziona dla skręconej kostki nie jest odpowiednim planem dla zwichniętego barku.
Co warto zapamiętać?
Przy obu urazach najpierw ustala się rozpoznanie i bezpieczeństwo dalszego postępowania. Szczególnie zwichnięcie wymaga szybkiej pomocy. Dopiero później planuje się powrót do ruchu, pracy i sportu.
Źródła naukowe
[1] Diagnosis, treatment and prevention of ankle sprains: an evidence-based clinical guideline. PubMed PMID 22522586
[2] [Acute management of shoulder dislocations]. PubMed PMID 35332491
[3] Evidence-based rehabilitation of athletes with glenohumeral instability. PubMed PMID 26704789
Materiał ma charakter edukacyjny. Rozpoznanie i leczenie wymagają oceny indywidualnej, zwłaszcza po urazie lub przy nowych objawach neurologicznych.