Rwa kulszowa często kojarzy się z nagłym bólem, który biegnie od pleców lub pośladka w dół nogi. Może utrudniać siedzenie, chodzenie i sen. Nie jest jednak synonimem każdego bólu pośladka i nie zawsze oznacza konieczność operacji.
Co powoduje rwę?
Najczęściej objawy wiążą się z podrażnieniem korzenia nerwowego w dolnej części kręgosłupa, na przykład przez przepuklinę krążka. W dolegliwościach uczestniczyć mogą zarówno ucisk, jak i reakcja zapalna wokół nerwu. Inne przyczyny, w tym zwężenie kanału kręgowego, wymagają odmiennej oceny. [1]
Jakie są objawy?
Ból może promieniować do łydki lub stopy. Często współistnieją mrowienie, drętwienie albo osłabienie określonych ruchów. Odpowiednie badanie pomaga odróżnić rwę od problemu biodra, mięśni czy nerwów obwodowych.
Nie każde rozpoznanie wymaga natychmiastowego rezonansu. Badanie obrazowe jest szczególnie przydatne wtedy, gdy występują istotne objawy neurologiczne albo jego wynik może wpłynąć na dalsze leczenie. Rutynowego obrazowania wszystkich pacjentów nie zalecają przeglądy wytycznych. [2]
Jak przebiega leczenie?
U wielu osób następuje poprawa przy leczeniu zachowawczym. Zwykle obejmuje ono informację o problemie, dostosowanie aktywności i leczenie bólu. Całkowite unikanie ruchu przez długi czas nie jest standardowym postępowaniem.
Operację rozważa się przy odpowiednich wskazaniach, np. poważnym deficycie neurologicznym lub uporczywych objawach mimo leczenia. Przegląd badań wskazuje, że zabieg może szybciej łagodzić ból nogi u wybranych pacjentów, ale przewaga nad leczeniem nieoperacyjnym zwykle zmniejsza się z czasem. [3]
Dlaczego fizjoterapia jest ważna?
Fizjoterapeuta pomaga utrzymać możliwą aktywność i dobrać stopniowany program odzyskiwania funkcji. Celem może być najpierw spokojny marsz, później dłuższa praca i powrót do treningu. Nie ma jednego kierunku ruchu ani zestawu ćwiczeń dobrego dla wszystkich osób z rwą. [2]
Postępy ocenia się także na podstawie siły, czucia i tolerancji codziennych czynności. Ćwiczenie, po którym wyraźnie nasilają się utrzymujące drętwienie lub osłabienie, wymaga zmiany i ponownej oceny. Fizjoterapia nie polega na mechanicznym „wciskaniu dysku na miejsce”.
Objawy wymagające natychmiastowej pomocy?
Nowe trudności z rozpoczęciem oddawania moczu, zatrzymanie moczu, drętwienie krocza lub szybko narastające osłabienie nóg mogą oznaczać zespół ogona końskiego. To stan pilny. Nowe opadanie stopy również wymaga szybkiej oceny lekarskiej. W takich sytuacjach nie czeka się na planową wizytę rehabilitacyjną.
Źródła naukowe
[1] Diagnosis and treatment of sciatica. PubMed PMID 31744805
[2] Recommendations for Diagnosis and Treatment of Lumbosacral Radicular Pain: A Systematic Review of Clinical Practice Guidelines. PubMed PMID 34205193
[3] Surgical versus non-surgical treatment for sciatica: systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. PubMed PMID 37076169
Materiał ma charakter edukacyjny. Rozpoznanie i leczenie wymagają oceny indywidualnej, zwłaszcza po urazie lub przy nowych objawach neurologicznych.