Ból dolnej części pleców jest częsty i nie zawsze oznacza uszkodzenie kręgosłupa. Może pojawić się po wysiłku, przy długim utrzymywaniu jednej pozycji albo samoistnie bez wskazania dokładnej przyczyny. Najważniejsze jest ustalenie, czy mamy do czynienia z typowym bólem pleców, bólem korzeniowym czy problemem wymagającym innego leczenia.
Co oznacza LBP?
LBP to skrót od low back pain, czyli bólu dolnej części pleców. U wielu pacjentów nie da się wskazać jednej struktury odpowiedzialnej za objawy. Mówimy wtedy o bólu nieswoistym. Nie oznacza to, że problem jest nieważny, lecz że leczenia nie należy opierać na jednej niepewnej opinii. [1]
Jak przebiega i czy potrzebny jest rezonans?
Duża część świeżych epizodów stopniowo się uspokaja, ale nawroty są możliwe. Jeśli dolegliwości utrzymują się ponad trzy miesiące, traktuje się je jako przewlekłe. Na przebieg wpływają także sen, aktywność, obciążenia w pracy i obawa przed ruchem.
Badanie obrazowe nie jest konieczne w każdym przypadku. Zmiany zwyrodnieniowe i uwypuklenia krążków występują również u osób bez bólu. Rezonans ma największy sens wtedy, gdy wynik może zmienić postępowanie lub występuje podejrzenie istotnej choroby. [2]
Jakie leczenie ma sens?
Zwykle zaleca się pozostawanie aktywnym w zakresie dostosowanym do objawów i stopniowy powrót do codziennych czynności. Długie leżenie nie jest standardowym rozwiązaniem typowego nieswoistego bólu. Leki, jeśli są potrzebne, powinny być dobrane do pacjenta i jego chorób.
W przewlekłym bólu pleców ćwiczenia prawdopodobnie zmniejszają ból w porównaniu z brakiem leczenia, zwykłą opieką lub placebo. Średnia poprawa ograniczeń funkcjonalnych jest mniejsza. Nie ma podstaw, by każdemu obiecywać pełne ustąpienie dolegliwości po jednym programie. Najbardziej skuteczną metodą leczenia jest połączenie fizjoterapii i ćwiczeń.[3]
Dlaczego fizjoterapia jest ważna?
Fizjoterapeuta ocenia sprawność i pomaga dobrać aktywność: ćwiczenia siłowe, marsz, trening ogólny lub inne dobrze tolerowane formy. Plan powinien odpowiadać celom pacjenta, np. powrotowi do pracy, podnoszeniu dziecka czy treningowi. Terapia manualna może stanowić dodatek, ale leczenie przewlekłego bólu nie powinno kończyć się na biernych zabiegach. [1]
Nie zawsze trzeba najpierw „naprawić postawę” lub nauczyć się napinać jeden konkretny mięsień. Ważniejsze jest stopniowe odzyskanie zaufania do ruchu i zdolności wykonywania potrzebnych czynności.
Objawy alarmowe!
Zaburzenia oddawania moczu, drętwienie okolicy krocza lub szybko narastające osłabienie nóg wymagają natychmiastowej oceny. Pilnej konsultacji wymaga także ból z gorączką, po dużym urazie albo z niepokojącymi objawami ogólnymi. Po wykluczeniu takich sytuacji można bezpieczniej skupić się na odzyskiwaniu sprawności.
Źródła naukowe
[1] Noninvasive Treatments for Acute, Subacute, and Chronic Low Back Pain: A Clinical Practice Guideline From the American College of Physicians. PubMed PMID 28192789
[2] Systematic literature review of imaging features of spinal degeneration in asymptomatic populations. PubMed PMID 25430861
[3] Exercise therapy for chronic low back pain. PubMed PMID 34580864
Materiał ma charakter edukacyjny. Rozpoznanie i leczenie wymagają oceny indywidualnej, zwłaszcza po urazie lub przy nowych objawach neurologicznych.