Ból tuż pod rzepką podczas skakania, przysiadów lub przyspieszania może być objawem kolana skoczka. Problem dotyczy także osób, które nie uprawiają sportów z dużą liczbą wyskoków. Najważniejsze jest to, jak obciążane jest więzadło rzepki i czy organizm ma czas przystosować się do wysiłku.
Czym jest kolano skoczka?
Kolano skoczka to zapalenie więzadła rzepki – ból związany z obciążaniem i zbyt dużym wysiłkiem. Nie jest to wyłącznie proste zapalenie, dlatego samo „wygaszenie stanu zapalnego” zwykle nie rozwiązuje problemu. [1]
Jak rozpoznać typowe objawy?
Ból zwykle można wskazać palcem w okolicy dolnego brzegu (wierzchołka) rzepki. Nasila się przy czynnościach, które wymagają dużej pracy mięśnia czworogłowego, zwłaszcza skokach i lądowaniu. Niekiedy w trakcie rozgrzewki chwilowo słabnie, a po treningu powraca. To nie jest dowód, że dalsze zwiększanie obciążenia jest bezpieczne. [1]
Podstawą diagnozy jest badanie kliniczne. Zmiany w USG mogą występować także bez bólu, dlatego obrazu ścięgna nie ocenia się w oderwaniu od objawów. Trzeba również odróżnić tendinopatię od zespołu rzepkowo udowego i innych przyczyn dolegliwości z przodu kolana.
Jak przebiega leczenie?
Na początku ogranicza się najbardziej drażniące obciążenia, ale zwykle pozostawia aktywność, którą pacjent toleruje. Następnie stopniowo zwiększa się zdolność więzadła do przenoszenia sił. Rehabilitacja trwa często miesiące; szybkie ustąpienie bólu nie oznacza jeszcze gotowości do serii maksymalnych wyskoków. Najczęściej stosuje się napięcia izometryczne w celu wyciszenia bólu, a następnie wykonuje się protokół HSR. [1]
W badaniu z randomizacją program stopniowanego obciążania przyniósł po 24 tygodniach lepszy wynik w ocenie objawów i funkcji niż badany program ćwiczeń ekscentrycznych. To argument za planowaną progresją, a nie za jednym „magicznym” ćwiczeniem. [2]
Co robi fizjoterapeuta?
Dobiera ćwiczenia siłowe, a później zadania przygotowujące do magazynowania i oddawania energii (plyometrii): podskoki, lądowania i ruchy charakterystyczne dla sportu. W trakcie terapii kontroluje reakcję na obciążenie oraz pomaga ustalić, kiedy zwiększyć intensywność. Ważna jest również siła biodra i łydki oraz organizacja tygodnia treningowego. [2, 3]
Masaż czy inne zabiegi mogą być dodatkiem, lecz nie zastępują odbudowy tolerancji wysiłku. Leki i ewentualne zabiegi medyczne wymagają indywidualnej kwalifikacji.
Kiedy potrzebna jest pilna ocena?
Nagłe „trzaśnięcie”, duży obrzęk i niemożność aktywnego wyprostowania kolana po urazie mogą wskazywać na poważniejsze uszkodzenie. W takiej sytuacji nie rozpoczynaj samodzielnie programu ćwiczeń.
Źródła naukowe
[1] Patellar Tendinopathy: Clinical Diagnosis, Load Management, and Advice for Challenging Case Presentations. PubMed PMID 26390269
[2] Effectiveness of progressive tendon-loading exercise therapy in patients with patellar tendinopathy: a randomised clinical trial. PubMed PMID 33219115
[3] Patellar Tendon Load Progression during Rehabilitation Exercises: Implications for the Treatment of Patellar Tendon Injuries. PubMed PMID 37847102
Materiał ma charakter edukacyjny. Rozpoznanie i leczenie wymagają oceny indywidualnej, zwłaszcza po urazie lub przy nowych objawach neurologicznych.