Ból po zewnętrznej stronie kolana, który wraca podczas biegu, może oznaczać ITBS, czyli zespół pasma biodrowo-piszczelowego. To częsty problem przeciążeniowy, ale nie każdy ból kolana u biegacza jest ITBS.
Co dzieje się w okolicy kolana?
Pasmo biodrowo-piszczelowe to mocna struktura biegnąca po zewnętrznej stronie uda. W ITBS ból wiąże się między innymi z uciskiem wrażliwych tkanek w pobliżu zewnętrznej części kolana. Popularne wyjaśnienie, że pasmo po prostu „przeskakuje i trze o kość”, jest zbyt uproszczone. Również samo określenie „zapalenie pasma” nie opisuje całego problemu. [1]
Jakie są objawy i przebieg?
Typowy jest ból pojawiający się po pewnym czasie biegu, często nasilający się na zbiegach. Początkowo po przerwie może ustępować, ale z czasem zaczyna się wcześniej i utrudnia kontynuowanie treningu. Objawy mogą pojawić się po zwiększeniu kilometrażu, liczby podbiegów lub intensywności. Nie da się jednak wskazać jednego czynnika odpowiedzialnego za każdy przypadek. [2]
Rozpoznanie opiera się przede wszystkim na rozmowie i badaniu. USG czy rezonans mogą pomóc przy nietypowym obrazie lub podejrzeniu innego uszkodzenia, lecz nie są obowiązkowe u każdego biegacza.
Jak wygląda leczenie?
Pierwszym krokiem jest zmniejszenie obciążenia wywołującego objawy. Może to oznaczać krótsze odcinki, czasową rezygnację ze zbiegów lub zastąpienie części biegania inną dobrze tolerowaną aktywnością. Zalecane jest też udanie się na siłownie w celu wzmocnienia mięśni stabilizujących kończynę dolną. Celem nie jest wielotygodniowe unikanie wszelkiego ruchu, tylko znalezienie poziomu, od którego można bezpiecznie budować formę. [3]
Leczenie operacyjne rozważa się wyjątkowo, zwykle po nieskutecznym leczeniu zachowawczym. Mocne rolowanie bolesnej okolicy nie jest koniecznym elementem terapii. Nie należy traktować go jako sposobu na „wydłużenie” pasma.
Dlaczego fizjoterapia ma znaczeni?
Rehabilitacja obejmuje wzmacnianie mięśni biodra i kończyny dolnej, poprawę tolerancji wysiłku oraz plan powrotu do biegania. W przeglądzie badań z 2024 roku ćwiczenia mięśni odwodzących biodro były częstym elementem skutecznych programów. Badania były jednak małe i zróżnicowane, dlatego nie ma jednego najlepszego zestawu dla wszystkich. [3]
Fizjoterapeuta może również ocenić technikę biegu. Zmianę techniki wprowadza się wtedy, gdy ma uzasadnienie, a nie dlatego, że istnieje jeden idealny styl. O powrocie do większych obciążeń decyduje reakcja kolana podczas treningu i po nim.
Kiedy warto poszerzyć diagnostykę?
Wyraźny obrzęk, blokowanie kolana, ból po urazie lub trudność z obciążeniem nogi wymagają sprawdzenia innych przyczyn. Dobrze postawione rozpoznanie pozwala uniknąć leczenia każdego bólu kolana tym samym sposobem.
Źródła naukowe
[1] Conservative treatment of iliotibial band syndrome in runners: Are we targeting the right goals? PubMed PMID 35007886
[2] Iliotibial band syndrome in runners: a systematic review. PubMed PMID 22994651
[3] Effects of conservative treatment strategies for iliotibial band syndrome on pain and function in runners: a systematic review. PubMed PMID 39247485
Materiał ma charakter edukacyjny. Rozpoznanie i leczenie wymagają oceny indywidualnej, zwłaszcza po urazie lub przy nowych objawach neurologicznych.