Masz wrażenie, że bark „wyskakuje”, nie możesz zaufać ręce albo unikasz określonego ustawienia ramienia? Tak może objawiać się niestabilność stawu ramiennego. Problem nie zawsze oznacza pełne zwichnięcie. Czasem dotyczy krótkiego podwichnięcia lub nieprzyjemnego poczucia braku kontroli.
Czym jest niestabilność?
Staw ramienny pozwala na duży zakres ruchu. Jego stabilność zależy od współpracy torebki, więzadeł, obrąbka i mięśni. Niestabilność pojawia się wtedy, gdy ten system nie zapewnia wystarczającej kontroli, a pacjent doświadcza objawów. Sama duża ruchomość bez bólu i bez epizodów „uciekania” nie jest równoznaczna z chorobą. [1]
Niestabilność może rozwinąć się po urazie i zwichnięciu albo bez jednego wyraźnego zdarzenia. Przyczyny i kierunek niestabilności mają znaczenie dla wyboru leczenia. Nie każdy przypadek wymaga takiego samego zestawu ćwiczeń.
Jakie są objawy i przebieg?
Możliwe są ból, uczucie przeskakiwania, niepewność podczas sięgania i obawa przed ruchem. Po pierwszym zwichnięciu ryzyko kolejnych epizodów jest większe między innymi u młodych osób uprawiających sporty kontaktowe. Powtarzające się urazy mogą powodować kolejne uszkodzenia struktur stawu. [2]
Badanie obejmuje historię zdarzeń, kontrolę ruchu, siłę i ocenę stabilności. Po urazie potrzebne są badania obrazowe, które pomagają określić uszkodzenie obrąbka, mięśni lub kości.
Jak można leczyć niestabilność?
Przy wielu postaciach bez wyraźnego urazu podstawą jest rehabilitacja. Po zwichnięciu leczenie zależy od wieku, aktywności, uszkodzeń i ryzyka nawrotu. U części pacjentów wskazana jest operacyjna stabilizacja, szczególnie gdy występują istotne uszkodzenia kostne lub nawroty mimo leczenia. U wybranych młodych sportowców operację rozważa się już po pierwszym zdarzeniu. Jeżeli zabieg operacyjny jest konieczny to przy jednorazowym urazie zwichnięcia wybiera się rekonstrukcje obrąbka, jednak przy powtarzających się epizodach zwichnięcia barku stosuje się rekonstrukcje Laterjet. [2]
Jak pomaga fizjoterapia?
Rehabilitacja uczy ponownej kontroli ramienia. Obejmuje wzmacnianie stożka rotatorów, mięśni łopatki i całej kończyny oraz stopniowe przygotowanie do ruchów, które wcześniej wywoływały obawę. Przy niestabilności nadmiernie ruchomego barku celem nie jest zwiększanie elastyczności za wszelką cenę tylko poprawę kontroli i stabilizacji barku. [3]
Po operacji obciążenie zwiększa się zgodnie z rodzajem zabiegu i oceną gojenia. Powrót do sportu opiera się na sprawności, sile, tolerancji zadań i poczuciu bezpieczeństwa, a nie tylko na liczbie tygodni od urazu. [4]
Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?
Widoczna deformacja, silny ból i niemożność ruchu po urazie mogą oznaczać zwichnięcie. Wymagają pilnej pomocy medycznej. Nie próbuj samodzielnie nastawiać barku, zwłaszcza jeśli pojawiło się drętwienie albo ręka jest zimna czy blada.
Źródła naukowe
[1] Rehabilitation for shoulder instability. PubMed PMID 20371558
[2] Anterior Glenohumeral Instability: Clinical Anatomy, Clinical Evaluation, Imaging, Nonoperative and Operative Management, and Postoperative Rehabilitation. PubMed PMID 40100014
[3] A systematic review to compare physiotherapy treatment programmes for atraumatic shoulder instability. PubMed PMID 37538527
[4] Rehabilitation and Return to Sport following Operative and Nonoperative Treatment of Anterior Shoulder Instability. PubMed PMID 39232575
Materiał ma charakter edukacyjny. Rozpoznanie i leczenie wymagają oceny indywidualnej, zwłaszcza po urazie lub przy nowych objawach neurologicznych.