Sięganie po kubek, zakładanie kurtki czy podnoszenie ręki może boleć, mimo że nie doszło do jednego wyraźnego urazu. Często używa się wtedy określenia „zespół stożka rotatorów”. To szeroka nazwa, dlatego warto ustalić, jaki problem rzeczywiście odpowiada za dolegliwości.
Czym jest stożek rotatorów?
Stożek rotatorów tworzą cztery mięśnie i ich ścięgna (M. nadgrzebieniowy, M. podgrzebieniowy, M. obły mniejszy, M. podłopatkowy). Pomagają poruszać ramieniem oraz utrzymywać głowę kości ramiennej w odpowiedniej relacji do panewki. Ból związany ze stożkiem może obejmować tendinopatię i współistniejące dolegliwości tkanek otaczających, bez pełnego zerwania ścięgna. [1]
Popularne określenie „konflikt podbarkowy” nie powinno automatycznie sugerować, że kość mechanicznie niszczy ścięgno przy każdym ruchu. Obraz problemu jest bardziej złożony, a wyniki badania trzeba interpretować razem z historią objawów.
Jakie są objawy?
Najczęstsze dolegliwości to ból podczas unoszenia ręki, pracy nad głową i leżenia na bolesnym boku. Ból może być odczuwany także po zewnętrznej stronie ramienia. Czasem pojawia się osłabienie wynikające z bólu, które nie musi oznaczać zerwania ścięgna.
Ocena obejmuje ruchomość, siłę, bolesne czynności i możliwy udział szyi. Badania obrazowe są przydatne w określonych sytuacjach, lecz nie każde bolące ramię wymaga natychmiastowego rezonansu. [1]
Jak wygląda leczenie?
Zwykle zaczyna się od edukacji, dostosowania aktywności i ćwiczeń. Lekarz może dobrać leczenie przeciwbólowe, a u wybranych pacjentów rozważyć iniekcję. Zabiegi nie powinny zastępować aktywnej rehabilitacji.
Duże badanie GRASP pokazało, że rozbudowany program wizyt z ćwiczeniami nie zapewnił lepszego długoterminowego wyniku niż dobrze przeprowadzona konsultacja z poradą i programem do samodzielnej realizacji. Pokazuje to, że jakość planu i zaangażowanie pacjenta mogą mieć większe znaczenie niż sama liczba wizyt. [2]
Jak pomaga fizjoterapia?
Plan obejmuje stopniowane ćwiczenia stawu ramiennego i obręczy barkowej oraz przygotowanie do konkretnych zadań. Osoba pracująca z rękami nad głową potrzebuje innego końcowego zakresu ruchu niż ktoś wracający do spokojnej aktywności domowej. Fizjoterapeuta pomaga dobrać zakres ruchu i obciążenie, które pozwalają ćwiczyć bez niepotrzebnego zaostrzenia stanu zapalnego. [3]
Nie zawsze trzeba całkowicie wyeliminować każdą dyskomfort podczas ćwiczeń. Zasady tolerowanego bólu powinny jednak wynikać z badania, reakcji barku i odczuć pacjenta.
Kiedy skonsultować się szybko?
Nagła utrata możliwości unoszenia ręki po urazie, gorączka lub zaczerwieniony, silnie bolesny staw wymagają oceny medycznej. Dotyczy to również bólu barku towarzyszącego bólowi w klatce piersiowej czy duszności.
Źródła naukowe
[1] Rotator Cuff Tendinopathy Diagnosis, Nonsurgical Medical Care, and Rehabilitation: A Clinical Practice Guideline. PubMed PMID 40165544
[2] Progressive exercise compared with best practice advice, with or without corticosteroid injection, for the treatment of patients with rotator cuff disorders (GRASP): a multicentre, pragmatic, 2 × 2 factorial, randomised controlled trial. PubMed PMID 34265255
[3] Diagnosing, Managing, and Supporting Return to Work of Adults With Rotator Cuff Disorders: A Clinical Practice Guideline. PubMed PMID 35881707
Materiał ma charakter edukacyjny. Rozpoznanie i leczenie wymagają oceny indywidualnej, zwłaszcza po urazie lub przy nowych objawach neurologicznych.